6.3 Pembentukan Imej Oleh Kanta — Nota JomSkor
Kanta cembung (kanta penumpu) menumpukan sinar cahaya selari ke satu titik fokus nyata, manakala kanta cekung (kanta pencapah) menyebabkan sinar cahaya selari kelihatan mencapah dari satu titik fokus maya. Kedudukan dan ciri imej (nyata/maya, tegak/songsang, diperbesar/diperkecil) ditentukan oleh kedudukan objek relatif kepada titik fokus, F dan 2F, melalui lukisan gambar rajah sinar menggunakan tiga sinar utama. Pembesaran linear, m = hi/ho = v/u, mengukur nisbah saiz imej kepada objek.
Fizik · Tingkatan 4
Kanta cembung (kanta penumpu) menumpukan sinar cahaya selari ke satu titik fokus nyata, manakala kanta cekung (kanta pencapah) menyebabkan sinar cahaya selari kelihatan mencapah dari satu titik fokus maya. Kedudukan dan ciri imej (nyata/maya, tegak/songsang, diperbesar/diperkecil) ditentukan oleh kedudukan objek relatif kepada titik fokus, F dan 2F, melalui lukisan gambar rajah sinar menggunakan tiga sinar utama. Pembesaran linear, m = hi/ho = v/u, mengukur nisbah saiz imej kepada objek.
Konsep penting
Kanta cembung = kanta penumpu (panjang fokus positif, titik fokus nyata); Kanta cekung = kanta pencapah (panjang fokus negatif, titik fokus maya)
Tiga sinar utama untuk lukisan gambar rajah sinar
(1) sinar melalui pusat optik tidak dibiaskan, (2) sinar selari paksi utama dibiaskan melalui/dari F, (3) sinar melalui/menuju F dibiaskan selari paksi utama
Kanta cembung
objek di infiniti/u>2f/u=2f/f<u<2f menghasilkan imej NYATA, songsang; objek u=f menghasilkan imej di infiniti; objek u<f menghasilkan imej MAYA, tegak, diperbesar (kanta pembesar)
Kanta cekung
SENTIASA menghasilkan imej maya, tegak, diperkecil tanpa mengira kedudukan objek
Konsep penting
Pembesaran linear, m = hi/ho = v/u (tiada unit); m<1 imej diperkecil, m=1 sama saiz, m>1 imej diperbesar
Contoh soalan
Kanta cembung panjang fokus 12 cm, jarak objek 18 cm. Tentukan ciri imej.
- Oleh sebab f < u < 2f (12 < 18 < 24), imej adalah nyata, songsang dan diperbesar, terletak di luar 2F pada sisi bertentangan kanta (1/v = 1/12 - 1/18, v = 36 cm > 2f = 24 cm).
- Mengelirukan kedudukan objek u=f (imej di infiniti) dengan u<f (imej maya diperbesar, kanta pembesar) — kedua keadaan ini sering disoal bersama dan mudah tertukar
- Tersilap anggap kanta cekung boleh menghasilkan imej nyata pada kedudukan objek tertentu — kanta cekung SENTIASA menghasilkan imej maya tanpa mengira kedudukan objek
- Tidak melukis sinar dengan tepat melalui titik fokus F semasa gambar rajah sinar, menyebabkan kedudukan imej yang dilukis tidak tepat
- Tersilap rumus pembesaran linear — menggunakan ho/hi atau u/v (terbalik) bukan hi/ho = v/u
- Hafal jadual kedudukan objek vs ciri imej untuk kanta cembung (6 kes: infiniti, >2f, =2f, antara f dan 2f, =f, <f) — ini adalah asas untuk semua soalan kanta cembung
- Bagi kanta cekung, jawapan ciri imej SENTIASA sama: maya, tegak, diperkecil — tidak berubah mengikut kedudukan objek
- Gunakan sekurang-kurangnya DUA daripada tiga sinar utama semasa melukis gambar rajah sinar untuk memastikan ketepatan kedudukan imej
- Kanta cembung
- Kanta cekung
- Titik fokus
- Panjang fokus
- Pembesaran linear
- Imej nyata
- Imej maya