Matematik Pengguna: Percukaian — Nota JomSkor

Jenis-jenis Cukai di Malaysia

Lima cukai utama: (1) Cukai Pendapatan - dikutip LHDN; (2) Cukai Jalan - JPJ, berdasarkan kapasiti enjin (cc); (3) Cukai Pintu - pihak berkuasa tempatan, berdasarkan nilai tahunan hartanah; (4) Cukai Tanah - kerajaan negeri, berdasarkan keluasan; (5) Cukai Jualan dan Perkhidmatan (SST) - JKDM. Cukai merupakan sumber pendapatan kerajaan untuk mentadbir negara, membiayai pembangunan dan mengagih semula pendapatan.

Pengiraan Pendapatan Bercukai

Bagi latihan Tahun Taksiran 2024 untuk individu pemastautin, gunakan pendapatan yang dinyatakan sebagai bercukai selepas mengambil kira pengecualian yang layak; jangan menganggap semua dividen, faedah atau elaun automatik bercukai. Derma wang kepada institusi atau organisasi diluluskan ialah potongan daripada pendapatan agregat, tertakluk pada had yang berkenaan, bukan pengecualian cukai penderma. Contoh pelepasan layak: individu RM9,000; KWSP atau skim diluluskan sehingga RM4,000, serta insurans hayat/takaful keluarga atau caruman KWSP sukarela tambahan sehingga RM3,000; insurans pendidikan dan perubatan sehingga RM3,000; gaya hidup sehingga RM2,500. Had ialah amaun maksimum bagi kategori yang layak, bukannya potongan automatik tanpa perbelanjaan atau caruman.

Pendapatan bercukai = Pendapatan agregat - Potongan derma layak - Pelepasan cukai (bagi pengiraan ringkas yang diberi)

Pengiraan Cukai Pendapatan dari Jadual Kadar

Gunakan jadual kadar bagi tahun taksiran dan taraf pemastautin yang dinyatakan. Bagi individu pemastautin Tahun Taksiran 2024, pendapatan bercukai RM47,000 berada dalam banjaran RM35,001–RM50,000 dengan kadar marginal 6%. Cukai atas RM35,000 pertama ialah RM600; baki RM12,000 dikenakan 6%, iaitu RM720. Jumlah cukai sebelum rebat ialah RM1,320. Kadar marginal dikenakan pada baki banjaran, bukannya seluruh pendapatan bercukai.

Cukai = Cukai dasar + (Baki pendapatan bercukai x Kadar %)

Rebat Cukai

Rebat mengurangkan cukai, bukannya pendapatan bercukai. Bagi individu pemastautin yang layak, rebat individu ialah RM400 apabila pendapatan bercukai tidak melebihi RM35,000; rebat pasangan juga boleh terpakai jika syarat dipenuhi. Zakat atau fitrah layak yang dibayar dalam tahun asas ditolak sebagai rebat setakat cukai yang dikenakan. Rebat tidak menghasilkan cukai negatif atau bayaran balik bagi lebihan rebat; bayaran balik lebihan PCB ialah perkara berasingan.

Rebat individu RM400 jika PB ≤ RM35,000; rebat zakat/fitrah layak terhad kepada cukai yang dikenakan

Potongan Cukai Bulanan (PCB)

PCB ialah potongan gaji pekerja setiap bulan untuk membayar cukai pendapatan. Jika cukai sebenar > PCB tahunan: pekerja perlu membayar baki kepada LHDN. Jika PCB tahunan > cukai sebenar: LHDN memulangkan lebihan ke akaun bank pekerja.

Jika PCB bulanan tetap: PCB tahunan = PCB bulanan × 12; jika berubah: PCB tahunan = jumlah potongan sebenar; baki = Cukai sebenar − PCB tahunan

Taksiran Cukai Bersama vs Berasingan

Dalam taksiran bersama, jumlah pendapatan pasangan diagregatkan atas nama suami atau isteri tertakluk pada syarat LHDN. Pelepasan individu tidak digandakan menjadi RM18,000; pelepasan pasangan RM4,000 boleh dituntut jika syarat dipenuhi, manakala setiap pelepasan lain mempunyai peraturan dan had kategori sendiri. Dalam taksiran berasingan, setiap pasangan mengira cukai atas pendapatan sendiri dan menuntut pelepasan yang layak; perbelanjaan atau pelepasan yang sama tidak boleh dituntut dua kali. Bandingkan pengiraan lengkap kedua-dua kaedah, kerana kelebihan bergantung pada pendapatan, perbelanjaan layak dan rebat, bukan semata-mata status berkahwin.

Pengiraan Cukai Jalan, Pintu, Tanah dan SST

Bagi latihan, gunakan jadual cukai jalan dan kadar pihak berkuasa tempatan atau negeri yang diberi; nilai tahunan hartanah boleh dianggarkan daripada sewa bulanan × 12 jika andaian itu dinyatakan. Amaun setengah tahun ialah separuh cukai tahunan apabila soalan menetapkan dua ansuran sama. Sebagai rujukan aturan pada 1 Mac 2024 bagi latihan, bukan ringkasan semua kategori semasa 2026, kadar am cukai perkhidmatan ialah 8%; makanan dan minuman, telekomunikasi, parkir dan logistik kekal 6%, manakala kad kredit atau kad caj dikenakan RM25 setiap kad. Cukai jualan menggunakan kadar ditetapkan mengikut barang, misalnya 5%, 10% atau kadar khusus; jangan menggunakan satu kadar SST untuk semua barang dan perkhidmatan.

Cukai pintu latihan = Kadar% × Nilai tahunan; cukai tanah latihan = Kadar diberi × Keluasan diberi; cukai perkhidmatan = Kadar kategori × Nilai perkhidmatan bercukai

Contoh soalan

Latihan Tahun Taksiran 2024 bagi individu pemastautin: Encik Farid mempunyai pendapatan agregat RM75,000. Derma wang layak kepada institusi diluluskan ialah RM1,200 dan berada dalam had yang dibenarkan. Pelepasan layak yang diberi: individu RM9,000; KWSP RM4,000; insurans hayat RM3,000; insurans pendidikan dan perubatan RM2,500. Dia membayar zakat layak RM800 dan PCB bulanan tetap RM200 selama 12 bulan. (a) Hitung pendapatan bercukai. (b) Hitung cukai selepas rebat. (c) Tentukan baki bayaran atau bayaran balik PCB.

• (a) PB = RM75,000 − RM1,200 − (RM9,000 + RM4,000 + RM3,000 + RM2,500) = RM55,300.
• (b) Bagi Tahun Taksiran 2024, cukai atas RM50,000 pertama ialah RM1,500. Baki RM5,300 dikenakan 11%, iaitu RM583. Cukai sebelum rebat = RM2,083; selepas zakat RM800, cukai kena dibayar = RM1,283. Rebat individu RM400 tidak terpakai kerana PB melebihi RM35,000.
• (c) PCB tahunan = RM200 × 12 = RM2,400. Lebihan PCB = RM2,400 − RM1,283 = RM1,117; tiada baki bayaran dan lebihan tersebut boleh dipulangkan selepas taksiran.

(a) RM55,300 (b) RM1,283 (c) Lebihan PCB RM1,117.