Perakaunan Untuk Syarikat Berhad Menurut Syer — Nota JomSkor

Jenis Syarikat Berhad Menurut Syer

Dua jenis, dikawal oleh Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM).

• Syarikat Persendirian (Sdn. Bhd.) — syer tidak ditawarkan kepada orang awam.
• Syarikat Awam (Bhd.) — syer ditawarkan kepada orang awam dan boleh disenaraikan di bursa saham.
• Orang awam boleh mengakses maklumat penyata perakaunan syarikat di SSM.

Modal Syarikat dan Harga Syer

Perhatikan: syer TIADA nilai tara. Ini berbeza daripada buku teks lama.

• Modal syarikat diperoleh daripada terbitan syer.
• Syer yang diterbitkan TIDAK mempunyai nilai tara.
• Harga sesyer ditentukan oleh lembaga pengarah berdasarkan nilai sebenar syarikat (net worth of company).
• Harga syer boleh berubah bergantung kepada prestasi syarikat.
• Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh ialah asas pengiraan dividen.
• Syer boleh diterbitkan melalui Terbitan Bonus (syer percuma berdasarkan bilangan syer dimiliki) atau Terbitan Hak (kepada pemegang syer sedia ada, biasanya lebih rendah daripada harga pasaran).

Syer Biasa lawan Syer Keutamaan

Pembezaan yang paling kerap diuji — hafal dalam bentuk perbandingan.

• Syer Biasa: menerima dividen HANYA selepas Syer Keutamaan dibayar, dan hanya jika syarikat untung.
• Syer Biasa: kadar dividen TIDAK TETAP, bergantung prestasi syarikat.
• Syer Biasa: ADA kuasa mengundi dalam Mesyuarat Agung Tahunan.
• Syer Keutamaan: menerima dividen TERLEBIH DAHULU.
• Syer Keutamaan: kadar peratusan TETAP setiap tahun.
• Syer Keutamaan: TIADA kuasa mengundi dalam Mesyuarat Agung Tahunan.
• Jenis Syer Keutamaan: kumulatif (bertimbun tambah), tidak kumulatif, dan partisipatif.
• Syer Keutamaan kumulatif berhak menerima TUNGGAKAN dividen tahun sebelumnya.

Dividen Interim dan Dividen Akhir

Dua kali bayaran dalam satu tempoh perakaunan.

• Dividen Interim — dibayar pada pertengahan tempoh perakaunan.
• Dividen Akhir — diisytiharkan pada akhir tempoh perakaunan.
• Asas pengiraan: Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh × Kadar dividen (%).
• Bagi Syer Keutamaan, ambil kira TEMPOH PEGANGAN syer bagi tahun tersebut — darab dengan bilangan bulan ÷ 12.
• Dividen ialah agihan keuntungan, BUKAN belanja perniagaan.

Kurangan Langganan dan Penaja Jamin

Semak sama ada soalan menyatakan penaja jamin. Contoh prospektus di laman Bursa menerangkan syer awam yang dijamin serta baki tidak dilanggan yang diambil penaja jamin, sambil membezakan penempatan persendirian tanpa jaminan. Sumber: Bursa Malaysia, Enproserve, bahagian Allocation of the IPO Shares and Underwriting Arrangement.

• Kurangan langganan berlaku apabila pelabur memohon kurang syer daripada jumlah yang ditawarkan.
• Jika terbitan dijamin melalui perjanjian pengunderaitan, penaja jamin mengambil baki syer yang belum dilanggan mengikut syarat perjanjian.
• Penaja jamin lazimnya institusi kewangan atau bank pelaburan yang dilantik, bukan setiap agensi kewangan secara automatik.
• Bezakan terbitan yang dijamin daripada penempatan persendirian atau terbitan tanpa jaminan. Kurangan langganan tidak semestinya ditanggung pihak kewangan jika tiada perjanjian berkenaan.

Contoh soalan

Pada 16 Januari 2025, Syarikat Berjaya Berhad menerbitkan 2 000 000 unit 6% Syer Keutamaan pada harga RM1.00 sesyer, dan 3 000 000 unit Syer Biasa pada harga RM0.50 sesyer. Semua syer dilanggan dan dibayar penuh pada 31 Januari 2025. Tempoh perakaunan berakhir 31 Disember. Pada 31 Julai 2025 syarikat membayar Dividen Interim: 6% Syer Keutamaan bagi tempoh enam bulan pertama, dan Syer Biasa pada kadar 3%. Hitung Dividen Interim bagi kedua-dua jenis syer.

• Langkah 1 — Modal Syer Keutamaan = 2 000 000 unit × RM1.00 sesyer = RM2 000 000.
• Langkah 2 — Modal Syer Biasa = 3 000 000 unit × RM0.50 sesyer = RM1 500 000.
• Langkah 3 — Dividen Interim Syer Keutamaan mesti mengambil kira tempoh pegangan: enam bulan pertama = 6/12.
• Langkah 4 — Dividen Interim Syer Keutamaan = RM2 000 000 × 6% × 6/12 = RM60 000.
• Langkah 5 — Dividen Interim Syer Biasa dikira pada kadar yang diisytiharkan, tanpa pembahagian tempoh.
• Langkah 6 — Dividen Interim Syer Biasa = RM1 500 000 × 3% = RM45 000.
• Semak: kedua-dua dividen dikira atas Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh, bukan bilangan unit sahaja.

Dividen Interim Syer Keutamaan = RM60 000. Dividen Interim Syer Biasa = RM45 000.