Kerajaan Uthmaniyyah — Nota JomSkor

Asal usul nama kerajaan Uthmaniyyah

Nama kerajaan Uthmaniyyah bersempena dengan nama Sultan Uthman bin Ertughrul, iaitu pengasas kerajaan yang berasal daripada suku Turki.

Tempoh pemerintahan kerajaan Uthmaniyyah

Kerajaan Uthmaniyyah memerintah selama lebih 600 tahun, iaitu dari tahun 1299 Masihi sehingga tahun 1924 Masihi.

Kawasan pemerintahan

Kerajaan Uthmaniyyah meliputi sebahagian besar wilayah di benua Asia, Eropah dan Afrika.

Bilangan pemerintah

Kerajaan Uthmaniyyah diperintah oleh 37 orang sultan sepanjang zaman pemerintahannya.

Pengasas dan pemerintah terakhir

Kerajaan Uthmaniyyah diasaskan oleh Sultan Uthman bin Ertughrul dan pemerintah terakhirnya ialah Sultan Abdul Majid II.

Pusat pemerintahan (ibu kota)

Ibu kota kerajaan Uthmaniyyah berpindah mengikut zaman iaitu Sogut (1299-1335M), Bursa (1335-1363M), Edirne/Adrianople (1363-1453M) dan Istanbul (1453-1924M).

Kerajaan Islam sebelum kerajaan Uthmaniyyah

Selepas kejatuhan kerajaan Abbasiyah, terdapat beberapa kerajaan Islam lain sebelum kerajaan Uthmaniyyah iaitu kerajaan Fatimiyyah (909-1171M), kerajaan Ayubiyyah (1174-1250M) dan kerajaan Mamlukiyyah (1250-1517M).

Hadis tentang penawanan Kostantinopel

Diriwayatkan oleh Abdullah bin Bisyr al-Khath'ami bahawa Rasulullah SAW bersabda maksudnya Kostantinopel akan dibuka (ditawan), maka sebaik-baik pemimpin ialah pemimpinnya dan sebaik-baik tentera ialah tentera itu (Riwayat Ahmad). Hadis ini menjadi motivasi kepada Sultan Muhammad al-Fatih untuk menawan Kostantinopel.

لَتُفْتَحَنَّ الْقُسْطَنْطِينِيَّةُ فَلَنِعْمَ الْأَمِيرُ أَمِيرُهَا وَلَنِعْمَ الْجَيْشُ ذَلِكَ الْجَيْشُ (رواية أحمد)

Sultan Uthman bin Ertughrul

Pengasas kerajaan Uthmaniyyah (656H/1258M hingga 726H/1326M, memerintah 27 tahun). Berjaya membuka wilayah Anatolia, menewaskan kerajaan Byzantine dan mengembangkan kerajaan Anatolia daripada kerajaan Seljuk sehingga mengasaskan kerajaan Uthmaniyyah.

Sultan Murad I bin Orkhan

Pemerintah ketiga kerajaan Uthmaniyyah (726H/1325M hingga 791H/1388M, memerintah 30 tahun). Membentuk pasukan Jannisari (Janissary), memodenkan angkatan tentera dan menakluki Adrianople (Edirne) untuk dijadikan ibu kota baharu.

Sultan Muhammad al-Fatih bin Murad II

Pemerintah ketujuh kerajaan Uthmaniyyah (833H/1429M hingga 886H/1481M, memerintah 31 tahun). Berjaya menawan Kostantinopel pada 857H/1453M, memperluas kekuasaan ke Hungary dan menukarkan gereja Aya Sofia menjadi masjid.

Sultan Sulaiman al-Qanuni bin Salim I

Pemerintah kesepuluh kerajaan Uthmaniyyah (900H/1494M hingga 974H/1566M, memerintah 46 tahun). Berjaya menawan Belgrade, Algeria dan Tunisia, menyusun 24 undang-undang Kanunname dan mengadakan hubungan diplomatik dengan Perancis.

Faktor kegemilangan - aspek politik

Pemerintah yang bijak, tegas dan adil dalam pentadbiran serta penguatkuasaan hukuman, disokong oleh pengurusan angkatan tentera yang kukuh dan kedudukan strategik di Selat Bosporus dan Selat Dardanelles yang memudahkan perdagangan antara Asia dan Eropah.

Faktor kegemilangan - aspek keilmuan

Masjid dijadikan pusat perkembangan ilmu seperti tauhid, fiqah, falsafah, kesenian, seni bina dan teknikal. Karya seni bina masyhur seperti Kasbah di Algeria menunjukkan kecemerlangan arkitek Islam pada zaman itu.

Faktor kegemilangan - aspek sosial

Kebajikan rakyat dijaga melalui bantuan kepada golongan miskin, keharmonian dalam masyarakat majmuk dan sistem wakaf yang sistematik meliputi keperluan pengkebumian, pendidikan dan kesihatan.

Faktor kegemilangan - aspek kenegaraan

Semangat jihad yang tinggi dalam kalangan tentera, penguatkuasaan hukum yang tegas serta kebajikan tentera dijaga melalui sistem ganjaran dan kenaikan pangkat.

Faktor kemerosotan kerajaan Uthmaniyyah

Antara faktor kejatuhan ialah ketinggalan teknologi kerana keengganan menerima perubahan sains baharu, kemerosotan ekonomi akibat hutang negara yang tinggi, gejala rasuah dalam kalangan pemerintah wilayah, kelemahan sistem pendidikan yang menyebabkan kekurangan tenaga mahir, serta persaingan politik dalaman istana dan perebutan takhta oleh lebih 21 orang pemimpin.

Pengiktirafan dan pengajaran daripada kerajaan Uthmaniyyah

Kerajaan Uthmaniyyah kekal menjadi simbol perpaduan umat Islam, semangat cintakan negara, kegemilangan ilmu, semangat jihad mempertahankan agama serta contoh kepimpinan yang berpegang teguh kepada ajaran Islam dan menolak sikap taasub.

Peranan pemuda dalam kepimpinan

Kejayaan Sultan Muhammad al-Fatih menawan Kostantinopel pada usia muda membuktikan peranan penting golongan pemuda dalam bidang pemerintahan dan pembangunan negara.

Kepentingan mengambil iktibar daripada kejatuhan kerajaan Islam

Pelajar perlu mengambil iktibar daripada faktor kejatuhan kerajaan Uthmaniyyah supaya sejarah kegemilangan umat Islam dapat dipelihara dan kesilapan yang sama tidak berulang pada masa hadapan.

Contoh soalan

Nyatakan dua faktor kegemilangan kerajaan Uthmaniyyah dari aspek kenegaraan.

• Semangat jihad yang tinggi dalam kalangan tentera
• Kebajikan tentera dijaga melalui sistem ganjaran dan kenaikan pangkat

Contoh soalan

Jelaskan tiga faktor kemerosotan kerajaan Uthmaniyyah.

• Ketinggalan teknologi kerana keengganan menerima perubahan sains baharu dalam pemerintahan
• Kemerosotan ekonomi akibat hutang negara yang tinggi
• Gejala rasuah dalam kalangan pemerintah wilayah yang menyebabkan ketidakstabilan negara

Contoh soalan

Nyatakan dua sumbangan Sultan Muhammad al-Fatih dalam pemerintahan kerajaan Uthmaniyyah.

• Berjaya menawan Kostantinopel pada tahun 857H/1453M
• Menukarkan gereja Aya Sofia menjadi masjid

Contoh soalan

Huraikan iktibar yang boleh diambil daripada kegemilangan dan kejatuhan kerajaan Uthmaniyyah kepada umat Islam pada hari ini.

• Kegemilangan hasil kepimpinan yang adil, bijak dan berpegang teguh kepada ajaran Islam perlu dicontohi
• Sikap mementingkan ilmu dan pembangunan tamadun perlu diteruskan
• Kejatuhan akibat rasuah dan perpecahan dalaman perlu dijadikan pengajaran agar umat Islam kekal bersatu dan berdisiplin

Contoh soalan

Nyatakan tempoh pemerintahan dan bilangan sultan kerajaan Uthmaniyyah.

• Kerajaan Uthmaniyyah memerintah dari tahun 1299 Masihi hingga 1924 Masihi
• Diperintah oleh 37 orang sultan