Isu-Isu dalam Perkahwinan — Nota JomSkor

Talak - maksud dan hukum

Talak ialah melepaskan ikatan perkahwinan antara suami isteri dengan menggunakan lafaz talak sama ada secara sarih (jelas) atau kinayah (kiasan) yang dilafazkan dengan sengaja atau menurut qias. Hukum asal talak adalah harus, tetapi boleh berubah mengikut sebab dan keadaan: wajib (apabila terdapat perselisihan berterusan antara suami isteri dan tiada jalan penyelesaian selain melalui perantaraan hakam yang dilantik mahkamah), sunat (apabila isteri mengabaikan hak-hak agama), makruh (apabila suami menceraikan isteri yang berkelakuan baik tanpa sebab yang munasabah), dan haram (apabila suami menceraikan isteri semasa haid atau semasa suci yang telah disetubuhi tanpa jelas bersih daripada hamil).

Cara lafaz talak

Talak boleh dilafazkan secara sarih (jelas), contohnya "Aku ceraikan engkau", atau secara kinayah (kiasan) yang memerlukan niat, contohnya "Pulanglah engkau ke rumah keluargamu".

Talak raji'

Talak raji' ialah talak yang membolehkan suami rujuk semula kepada isterinya dalam tempoh iddah tanpa perlu akad nikah dan mahar yang baharu.

Talak ba'in

Talak ba'in ialah talak yang tidak membolehkan suami rujuk kepada isterinya kecuali dengan akad nikah dan mahar yang baharu.

Fasakh - maksud, hukum dan sebab

Fasakh ialah pembubaran ikatan perkahwinan melalui keputusan hakim atas sebab-sebab tertentu yang dibenarkan syarak. Hukumnya harus. Isteri boleh memohon fasakh kepada mahkamah syariah kerana wujud sebab syarak yang menghalang kesempurnaan kehidupan berumah tangga, termasuk kecacatan atau ketidakupayaan fizikal suami.

Khuluk (tebus talak) - maksud dan hukum

Khuluk ialah pembubaran perkahwinan atas persetujuan suami isteri, dengan isteri membayar ganti rugi (tebus talak) kepada suami sebagai balasan pelepasan ikatan perkahwinan. Hukumnya harus. Mahkamah akan meluluskan permohonan khuluk apabila kedua-dua pihak bersetuju dan isteri membayar bayaran ganti rugi yang munasabah kepada suami.

Bentuk bayaran ganti rugi dalam khuluk

Bayaran ganti rugi (tebus talak) boleh terdiri daripada wang tunai, harta, emas, perak, saham, manfaat, atau lain-lain bentuk yang difikirkan wajar oleh hakim-hakim Mahkamah Syariah Malaysia. Sumber: Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia.

Li'an - maksud dan hukum

Li'an ialah lafaz sumpah yang diucapkan suami untuk menuduh isterinya melakukan zina tanpa dapat mendatangkan empat orang saksi, atau untuk menafikan nasab anak yang dikandung isterinya. Hukumnya wajib apabila melibatkan tuduhan yang berkaitan dengan hukum qazaf.

Cara pelaksanaan li'an

Suami bersumpah sebanyak empat kali bahawa tuduhannya terhadap isteri melakukan zina adalah benar, dan pada kali kelima menyatakan laknat Allah akan menimpanya sekiranya dia berdusta. Isteri boleh menolak tuduhan tersebut dengan bersumpah sebanyak empat kali bahawa suaminya berdusta, dan pada kali kelima menyatakan kemurkaan Allah akan menimpanya sekiranya suaminya benar dalam tuduhan itu.

Kesan li'an

Selepas berlaku li'an: (1) suami isteri tidak boleh rujuk dan berkahwin semula buat selama-lamanya; (2) anak yang disangsikan bukan daripada suami tidak dapat dinasabkan kepadanya dan tidak berhak mendapat nafkah serta pusaka daripadanya.

Iddah - maksud, hukum dan tempoh

Iddah ialah tempoh masa yang wajib dilalui oleh seorang isteri selepas bercerai hidup atau selepas kematian suaminya sebelum dia dibenarkan berkahwin dengan lelaki lain. Hukumnya wajib. Tempoh iddah mengikut situasi: isteri yang belum putus haid dan bercerai hidup - 3 kali suci; isteri yang telah putus haid dan bercerai hidup - 3 bulan mengikut kiraan Hijrah; isteri yang bercerai kerana kematian suami (sama ada belum atau telah putus haid) - 4 bulan 10 hari; isteri yang belum pernah disetubuhi - tiada tempoh iddah; isteri yang sedang hamil - sehingga melahirkan anak.

Larangan semasa tempoh iddah

Semasa dalam tempoh iddah, seorang isteri dilarang: (1) menerima pinangan lelaki lain secara sindiran atau terang-terangan; (2) keluar dari rumah kediaman semasa iddah kecuali dengan keizinan wali atau atas sebab yang dibenarkan syarak; (3) berhias diri dan bertingkah laku yang boleh menarik perhatian lelaki lain, terutamanya dalam tempoh iddah kematian suami (ihdad). Sumber: Fiqh Manhaji.

Rujuk - maksud dan hukum

Rujuk ialah hak suami untuk mengembalikan ikatan perkahwinan dengan isteri yang telah diceraikan dalam tempoh iddah talak raji' tanpa akad nikah dan mahar yang baharu. Hukumnya harus, dilafazkan oleh suami dengan lafaz yang jelas menunjukkan rujuk.

Syarat sah rujuk

Rujuk sah apabila memenuhi semua syarat berikut: (1) dilakukan dengan kerelaan sendiri; (2) bukan perceraian akibat fasakh atau khuluk; (3) bukan diceraikan dengan talak tiga; (4) isteri yang diceraikan masih berada dalam tempoh iddah; (5) terdapat lafaz yang jelas menunjukkan rujuk. Sumber: Fiqh Manhaji.

Nusyuz - maksud dan hukum

Nusyuz ialah keengganan isteri mentaati suami atau menunaikan tanggungjawab dan kewajipannya terhadap suami dalam perkara yang dibenarkan syarak tanpa alasan yang sah, seperti enggan menunaikan hak suami dan enggan taat dalam perkara agama. Hukumnya haram.

Poligami - maksud dan hukum

Poligami ialah amalan seorang lelaki berkahwin dengan lebih daripada seorang isteri dalam had yang dibenarkan syarak, iaitu tidak melebihi empat orang isteri pada satu-satu masa. Hukumnya harus dengan syarat tertentu dipenuhi.

Kelayakan/syarat berpoligami

Seseorang lelaki layak berpoligami apabila: (1) tidak melebihi empat orang isteri; (2) mampu berlaku adil terhadap isteri-isterinya dari aspek lahiriah seperti pakaian dan tempat tinggal; (3) mampu memberi nafkah zahir dan batin kepada semua isterinya.

Hadhanah - maksud dan hukum

Hadhanah ialah penjagaan dan pemeliharaan kanak-kanak yang masih kecil dan belum baligh oleh orang yang bertanggungjawab, sehingga kanak-kanak itu berupaya menguruskan dirinya sendiri. Hukumnya wajib.

Anak angkat - maksud dan hukum

Anak angkat ialah anak orang lain yang dipelihara dan dibela oleh sesebuah keluarga seperti anak kandung sendiri, tetapi tidak mempunyai hak sepenuhnya seperti anak kandung yang ditetapkan oleh syarak. Hukum memelihara anak angkat adalah harus.

Perbezaan hak anak kandung dengan anak angkat

Anak kandung dan anak angkat sama-sama berhak mendapat nafkah dan kebajikan, harta hibah, serta harta wasiat daripada penjaga/ibu bapa angkat. Walau bagaimanapun, hanya anak kandung sahaja yang berhak mewarisi harta pusaka melalui faraid, boleh menjadi wali dalam perkahwinan, dan mempunyai nasab kepada ibu bapanya; anak angkat tidak mempunyai ketiga-tiga hak ini.

Implikasi perkahwinan tidak mengikut syariah dan undang-undang Islam

Perkahwinan yang tidak dilaksanakan mengikut syariah dan undang-undang Islam di Malaysia (contohnya tanpa wali atau saksi yang sah) boleh menyebabkan pasangan dikenakan tindakan/denda mengikut undang-undang keluarga Islam, perkahwinan tidak diiktiraf sah di sisi undang-undang, isteri tidak mendapat hak yang sah seperti nafkah dan harta sepencarian sekiranya berlaku perceraian, serta timbul kesukaran dari segi status nasab dan pendaftaran anak.

Contoh soalan

Bezakan antara talak raji' dengan talak ba'in.

• Talak raji': talak yang membolehkan suami rujuk semula kepada isterinya dalam tempoh iddah tanpa akad nikah dan mahar yang baharu.
• Talak ba'in: talak yang tidak membolehkan suami rujuk kepada isterinya kecuali dengan akad nikah dan mahar yang baharu.

Contoh soalan

Nyatakan tiga bentuk bayaran ganti rugi (tebus talak) yang boleh dikenakan dalam khuluk.

• Wang tunai
• Harta atau emas
• Saham atau manfaat lain yang difikirkan wajar oleh hakim Mahkamah Syariah

Contoh soalan

Jelaskan tempoh iddah bagi: (a) isteri yang bercerai hidup dan masih didatangi haid, dan (b) isteri yang bercerai kerana kematian suami.

• (a) 3 kali suci (3 quru')
• (b) 4 bulan 10 hari

Contoh soalan

Senaraikan syarat-syarat sah rujuk.

• Dengan kerelaan sendiri, bukan paksaan
• Bukan perceraian kerana fasakh atau khuluk
• Bukan diceraikan dengan talak tiga
• Isteri masih dalam tempoh iddah
• Ada lafaz yang jelas menunjukkan rujuk

Contoh soalan

Nyatakan tiga perbezaan hak antara anak kandung dengan anak angkat.

• Anak kandung berhak mewarisi harta pusaka melalui faraid, anak angkat tidak
• Anak kandung boleh menjadi wali dalam perkahwinan, anak angkat tidak
• Anak kandung mempunyai nasab kepada ibu bapanya, anak angkat tidak