Hukum Tajwid — Nota JomSkor

Mad Silah Qasirah (Mad Silah Pendek)

Berlaku apabila huruf ha dhamir (ه) yang berbaris kasrah atau dhommah terletak di antara dua huruf berbaris, dan bertemu dengan huruf hijaiah selain hamzah (ء) pada permulaan kalimah seterusnya. Cara bacaan: 2 harakat. Contoh lain: إِلَىٰ قَوْمِهِۦ غَضْبَٰنَ.

أَذْهَبَ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ

Mad Silah Tawilah (Mad Silah Panjang)

Berlaku apabila huruf ha dhamir (ه) terletak di antara dua huruf berbaris dan bertemu dengan huruf hamzah (ء) pada permulaan kalimah seterusnya. Cara bacaan: 4 atau 5 harakat. Contoh lain: أَشْرَكُوا۟ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمْ.

أَيَحْسَبُ أَن لَّمْ يَرَهُۥٓ أَحَدٌ

Mad Lazim (Pengenalan)

Mad lazim ialah huruf mad (ا، و، ي) yang bertemu dengan huruf yang bertanda sukun secara wasal atau waqaf. Cara bacaan: 6 harakat, iaitu bacaan mad yang paling panjang. Mad lazim terbahagi kepada dua kategori mengikut lokasi sukun tersebut: Kalimi (sukun berada dalam satu kalimah/perkataan) dan Harfi (sukun berada pada huruf fawatih al-suwar, iaitu potongan huruf di permulaan sesetengah surah).

Mad Lazim Kalimi Muthaqqal

Huruf mad yang bertemu dengan huruf bertanda sukun yang bersyaddah dalam satu kalimah, dan dibaca secara idgham (bunyi huruf pertama dimasukkan ke huruf kedua). Cara bacaan: 6 harakat. Contoh lain: وَحَاجَّهُۥ قَوْمُهُۥ قَالَ أَتُحَٰٓجُّوٓنِّى فِى ٱللَّهِ.

غَيْرِ ٱلْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ

Mad Lazim Kalimi Mukhaffaf

Huruf mad yang bertemu dengan huruf bertanda sukun yang tidak bersyaddah dalam satu kalimah, dan tidak dibaca secara idgham. Cara bacaan: 6 harakat.

ءَآلْـَٰٔنَ وَقَدْ عَصَيْتَ

Mad Lazim Harfi Muthaqqal

Huruf mad yang terdapat pada fawatih al-suwar (potongan huruf di permulaan surah) yang bertemu dengan huruf bertanda sukun yang dibaca secara idgham. Cara bacaan: 6 harakat. Contoh lain: طسٓمٓ.

الٓمٓ (pada huruf لٓ)

Mad Lazim Harfi Mukhaffaf

Huruf mad yang terdapat pada fawatih al-suwar yang bertemu dengan huruf bertanda sukun yang tidak dibaca secara idgham, iaitu huruf yang ejaannya terdiri daripada tiga huruf dengan sukun selepas huruf mad (contohnya قٓ، نٓ، صٓ). Cara bacaan: 6 harakat. Contoh lain: عسٓقٓ.

الٓمٓ

Qalqalah (Pengenalan dan Huruf Qalqalah)

Qalqalah ialah bunyi pantulan atau gegaran yang ketara pada sebutan huruf tertentu apabila huruf itu berbaris sukun. Terdapat lima huruf qalqalah, iaitu ق ط ب ج د (mudah dihafal melalui kalimah bantuan qutub jad). Qalqalah terbahagi kepada tiga jenis: sughra, kubra dan akbar.

ق ط ب ج د

Qalqalah Sughra (Qalqalah Kecil)

Berlaku apabila huruf qalqalah berbaris sukun asli (bukan disebabkan waqaf) berada di pertengahan atau hujung kalimah, dan dibaca secara wasal (bersambung). Contoh lain: وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَا.

سَنُقْرِئُكَ فَلَا تَنسَىٰ

Qalqalah Kubra (Qalqalah Besar)

Berlaku apabila huruf qalqalah berbaris sukun mendatang, iaitu sukun yang terhasil kerana waqaf (berhenti bacaan) di hujung kalimah. Bacaan dilakukan semasa waqaf sahaja. Contoh lain: وَلَمْ يُولَدْ.

تَمَنَّىٰ حِجَجٍ

Qalqalah Akbar (Qalqalah Paling Besar)

Berlaku apabila huruf qalqalah berbaris syaddah (tasydid) berada di hujung kalimah, dan dibaca semasa waqaf. Contoh lain: قُلِ ٱللَّهُ يَهْدِى لِلْحَقِّ. (Rujukan buku teks: Hidayatul Qari ila Tajwid Kalamil Bari).

وَلَا جِدَالَ فِى ٱلْحَجِّ

Contoh soalan

Nyatakan maksud mad silah tawilah dan mad silah qasirah, serta nyatakan bilangan harakat bacaan bagi setiap satu.

• Mad silah tawilah: ha dhamir terletak di antara dua huruf berbaris dan bertemu dengan huruf hamzah (ء) pada kalimah seterusnya
• Cara bacaan mad silah tawilah ialah 4 atau 5 harakat
• Mad silah qasirah: ha dhamir terletak di antara dua huruf berbaris dan bertemu dengan huruf hijaiah selain hamzah
• Cara bacaan mad silah qasirah ialah 2 harakat

Contoh soalan

Berdasarkan dua potongan ayat berikut, kenal pasti hukum tajwid mad lazim yang terdapat pada setiap satu dan berikan sebab: (a) غَيْرِ ٱلْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ (b) ءَآلْـَٰٔنَ وَقَدْ عَصَيْتَ

• (a) Mad lazim kalimi muthaqqal kerana huruf mad bertemu huruf bertanda sukun yang bersyaddah dalam satu kalimah dan dibaca secara idgham
• (b) Mad lazim kalimi mukhaffaf kerana huruf mad bertemu huruf bertanda sukun yang tidak bersyaddah dalam satu kalimah dan tidak dibaca secara idgham
• Kedua-dua hukum ini dibaca dengan bacaan yang sama iaitu 6 harakat

Contoh soalan

Senaraikan huruf-huruf qalqalah dan terangkan perbezaan antara qalqalah sughra, qalqalah kubra dan qalqalah akbar.

• Huruf qalqalah ialah ق ط ب ج د
• Qalqalah sughra: huruf qalqalah berbaris sukun asli di pertengahan atau hujung kalimah, dibaca secara wasal
• Qalqalah kubra: huruf qalqalah berbaris sukun mendatang kerana waqaf di hujung kalimah, dibaca semasa waqaf
• Qalqalah akbar: huruf qalqalah berbaris syaddah di hujung kalimah, dibaca semasa waqaf

Contoh soalan

Nyatakan bilangan harakat bacaan bagi semua jenis mad lazim (kalimi dan harfi, muthaqqal dan mukhaffaf), dan berikan satu contoh ayat bagi mad lazim harfi mukhaffaf.

• Semua jenis mad lazim dibaca dengan 6 harakat tanpa mengira kalimi atau harfi, muthaqqal atau mukhaffaf
• Contoh mad lazim harfi mukhaffaf: الٓمٓ
• Perbezaan hanya pada lokasi sukun (dalam kalimah atau pada huruf fawatih al-suwar) dan ada atau tiada bacaan idgham