Bab 1: Ekonomi dan Kerajaan — Nota JomSkor

Peranan Kerajaan sebagai Pengeluar

Kerajaan menyediakan barang awam (contoh: pertahanan negara, penguatkuasaan undang-undang) dan barang sosial (contoh: landasan kereta api, stesen janakuasa) yang tidak disediakan oleh pihak swasta kerana tidak menguntungkan, walaupun kebajikan masyarakat akan terjejas jika tidak disediakan. Barang awam bercirikan non-rivalrous (penggunaan oleh seorang individu tidak mengurangkan faedah kepada individu lain) dan non-excludable (tidak boleh menghalang sesiapa daripada menggunakannya). Kerajaan juga menubuhkan Syarikat Berkaitan Kerajaan (GLC) yang mempunyai objektif komersial tetapi kepentingannya dikawal oleh kerajaan, terutamanya bagi industri monopoli semula jadi yang memerlukan modal tinggi.

Peranan Kerajaan sebagai Majikan

Kerajaan merupakan majikan terpenting di Malaysia dengan menawarkan peluang pekerjaan dalam sektor perkhidmatan awam (contoh: tentera, polis, guru) kepada guna tenaga negara. Perkhidmatan awam merupakan tulang belakang ekonomi negara bagi melicinkan perjalanan sektor ekonomi yang lain.

Objektif Makroekonomi Negara — Guna Tenaga Penuh

Guna tenaga penuh tercapai apabila semua sumber ekonomi, terutamanya tenaga buruh, digunakan secara optimum tanpa pembaziran. Pengangguran merujuk kepada tenaga buruh yang ingin dan sanggup bekerja tetapi tidak mendapat pekerjaan. Kerajaan menggalakkan pelaburan dan pembangunan ekonomi untuk mencipta peluang pekerjaan bagi mencapai guna tenaga penuh.

Objektif Makroekonomi Negara — Kestabilan Harga

Kestabilan harga bermaksud tingkat harga umum yang stabil tanpa kenaikan (inflasi) atau penurunan (deflasi) yang berterusan dan menyeluruh. Ketidakstabilan harga boleh menjejaskan taraf hidup masyarakat, sebab itu kerajaan berusaha menjaga kestabilan harga umum.

Objektif Makroekonomi Negara — Pertumbuhan Ekonomi

Pertumbuhan ekonomi diukur melalui perubahan dalam tingkat keluaran barang dan perkhidmatan negara pada sesuatu tahun berbanding tahun sebelumnya. Sekiranya tingkat keluaran negara bertambah, pertumbuhan ekonomi dikatakan berlaku, menunjukkan prestasi ekonomi negara yang baik.

Objektif Makroekonomi Negara — Kestabilan Imbangan Pembayaran

Imbangan pembayaran ialah penyata kewangan yang merekodkan aliran wang masuk dan keluar akibat perdagangan antarabangsa dalam tempoh satu tahun. Lebihan imbangan pembayaran wujud jika aliran wang masuk lebih tinggi daripada aliran wang keluar, dan sebaliknya bagi defisit.

Imbangan Pembayaran = Aliran Wang Masuk − Aliran Wang Keluar

Mengawal Selia Pengeluar dan Eksternaliti Negatif

Firma yang bermatlamat memaksimumkan keuntungan boleh menjejaskan kebajikan masyarakat melalui eksploitasi pengguna (contoh: penetapan harga tinggi tidak munasabah, pencatutan) dan eksternaliti negatif (contoh: pencemaran alam sekitar). Kerajaan mengawal selia melalui Akta Kawalan Harga dan Anti-Pencatutan untuk melindungi pengguna daripada eksploitasi harga.

Dasar Harga Maksimum dan Minimum

Dasar harga maksimum ialah penetapan harga yang lebih rendah daripada harga keseimbangan untuk menjaga kebajikan pengguna supaya mampu membeli barang keperluan. Dasar harga minimum ialah penetapan harga yang lebih tinggi daripada harga keseimbangan untuk menjaga kebajikan pengeluar supaya mendapat pulangan yang munasabah.

Subsidi dan Cukai

Subsidi ialah bantuan kewangan yang diberikan oleh kerajaan kepada sesuatu perniagaan atau sektor ekonomi dengan motif menstabilkan harga barang, mengurangkan kos pengeluaran, dan mengawal eksploitasi pengguna. Cukai ialah mekanisme mengumpul hasil daripada individu atau syarikat untuk membangunkan negara serta digunakan untuk mengawal eksternaliti negatif seperti pencemaran alam (contoh: cukai karbon).

Hubung Kait Tiga Peranan Kerajaan

Ketiga-tiga peranan kerajaan (pengeluar/majikan, mencapai objektif makroekonomi, mengawal selia pengeluar dan eksternaliti negatif) saling berkait — contohnya, kerajaan sebagai pengeluar dan majikan membantu mencapai objektif guna tenaga penuh, manakala pengawalseliaan terhadap pengeluar membantu menjaga kestabilan harga. Semua peranan ini bertujuan menjaga kebajikan masyarakat dan meningkatkan kemakmuran negara secara menyeluruh.

Pengangguran Geseran, Kitaran dan Struktur

Pengangguran geseran berlaku sementara pekerja mencari atau bertukar pekerjaan. Pengangguran kitaran berkaitan kemerosotan permintaan semasa kelembapan ekonomi. Pengangguran struktur timbul apabila perubahan sektor atau teknologi menyebabkan kemahiran tidak sepadan dengan pekerjaan baharu. Dalam ekonomi yang bergantung pada sektor utama, ketidakstabilan harga komoditi boleh menyumbang kepada penstrukturan. Bezakan punca dengan kesannya: pengurangan pengeluaran sahaja belum menentukan jenis pengangguran. Sumber: https://fliphtml5.com/nycly/bvqg/Ekonomi_Tingkatan_5/ (KPM, halaman bercetak 43–45).

Belanjawan Negara: Lebihan, Defisit dan Seimbang

Belanjawan negara merancang hasil dan perbelanjaan kerajaan. Lebihan bermaksud hasil melebihi perbelanjaan; defisit bermaksud perbelanjaan melebihi hasil; seimbang bermaksud kedua-duanya sama. Bandingkan jumlah bagi tempoh yang sama. Belanjawan negara berbeza daripada belanjawan peribadi atau imbangan pembayaran. Sumber: https://fliphtml5.com/phhfr/lbak/BUKU_TEKS_EKONOMI_TINGKATAN_5_KSSM/119/ (KPM, halaman bercetak 108).

Dasar Fiskal Mengembang dan Menguncup

Dasar fiskal menggunakan cukai dan perbelanjaan kerajaan. Dasar mengembang menaikkan perbelanjaan atau mengurangkan cukai untuk menyokong permintaan dan pekerjaan. Dasar menguncup mengurangkan perbelanjaan atau menaikkan cukai untuk mengekang permintaan berlebihan. Dalam model asas, belanjawan defisit membantu menghadapi kelembapan ekonomi, manakala lebihan membantu menghadapi inflasi tarikan permintaan; ini bukan jaminan bahawa setiap masalah inflasi atau pengangguran akan selesai. Sumber: https://fliphtml5.com/nycly/bvqg/Ekonomi_Tingkatan_5/ (KPM, halaman bercetak 62–63 bagi dasar fiskal dan 84–85 bagi kaitan belanjawan).

Contoh soalan

Kerajaan Malaysia memberi subsidi kepada pengeluar minyak masak tempatan. Terangkan bagaimana tindakan ini berkaitan dengan peranan kerajaan dalam mengawal selia pengeluar dan mencapai objektif makroekonomi negara.

• Kenal pasti peranan kerajaan: subsidi ialah salah satu cara kerajaan mengawal selia pengeluar untuk melindungi kebajikan pengguna.
• Jelaskan kesan subsidi terhadap harga: subsidi mengurangkan kos pengeluaran firma, membolehkan firma menjual minyak masak pada harga yang lebih rendah daripada tanpa subsidi.
• Kaitkan dengan objektif makroekonomi — kestabilan harga: harga minyak masak yang stabil dan mampu dimiliki membantu mengekalkan kestabilan harga umum dan mengelakkan tekanan inflasi ke atas barang keperluan asas.
• Kaitkan dengan kebajikan masyarakat: pengguna berpendapatan rendah dapat membeli minyak masak pada harga berpatutan, manakala pengeluar tempatan kekal berdaya maju kerana kos pengeluaran ditampung sebahagian oleh kerajaan.

Subsidi minyak masak menunjukkan peranan kerajaan mengawal selia pengeluar (mengelakkan eksploitasi harga terhadap pengguna) sambil menyumbang kepada objektif makroekonomi kestabilan harga, sekali gus menjaga kebajikan masyarakat dan meningkatkan kemakmuran negara.