Bab 3: Wang, Bank, dan Pendapatan Individu — Nota JomSkor

Kelemahan Sistem Barter

Sebelum wujudnya wang, sistem barter (pertukaran barang dengan barang) digunakan tetapi mempunyai kelemahan seperti barang tidak tahan lama, masalah membawa barang, masalah kehendak serentak (kedua-dua pihak perlu mahukan barang masing-masing pada masa yang sama), kesukaran menentukan kadar pertukaran, dan kesukaran membahagikan barang kepada unit kecil.

Empat Fungsi Wang

Wang memainkan empat fungsi utama: (1) Alat perantaraan pertukaran — digunakan untuk urus niaga jual beli, (2) Unit pengiraan nilai — mengukur dan membandingkan nilai barang/perkhidmatan, (3) Penyimpan nilai — boleh disimpan untuk kegunaan masa depan, dan (4) Alat bayaran tertunda — membolehkan urus niaga hutang dibuat pada masa hadapan.

Fungsi Bank Pusat (BNM)

Bank Negara Malaysia (BNM) sebagai bank pusat berfungsi: menstabilkan nilai mata wang (mewujudkan sandaran minimum, campur tangan pasaran pertukaran asing), jurubank kepada kerajaan (mentadbir akaun negara, memberi pendahuluan sementara), jurubank kepada bank perdagangan (menyimpan akaun penjelasan, menetapkan kadar rizab berkanun), dan mengeluarkan mata wang serta menguatkuasakan dasar monetari.

Fungsi Bank Perdagangan

Bank perdagangan ialah institusi kewangan milik swasta bermotifkan keuntungan yang menyediakan: akaun (akaun semasa, akaun simpanan, akaun simpanan tetap), kemudahan pinjaman (overdraf, pinjaman peribadi/perumahan), kemudahan bayaran (sistem cek, pindahan kredit, kad kredit), dan perkhidmatan lain seperti perbankan internet dan perbankan Islam.

Overdraf

Overdraf ialah kemudahan yang membolehkan pemegang akaun semasa mengeluarkan wang lebih daripada baki simpanannya berdasarkan had yang ditetapkan oleh bank, dengan faedah dikenakan atas jumlah yang digunakan.

Perbankan Islam

Perbankan Islam beroperasi berdasarkan prinsip syariah dan bebas riba. Antara prinsip utama: Wadiah (bank sebagai wakil menjaga harta pelanggan), Mudharabah (perkongsian untung antara bank dan pelanggan), Murabahah (jual beli dengan margin keuntungan dipersetujui), dan Ijarah (sewaan manfaat aset untuk tempoh dan sewa yang dipersetujui; aset kekal milik pemberi sewa). Pemindahan milik pada akhir tempoh hanya berlaku jika ada aturan pemindahan milik yang berasingan, seperti dalam pembiayaan sewa diikuti jual beli.

Sektor Ekonomi dan Pendapatan

Tiga sektor ekonomi yang menentukan jenis pekerjaan dan pendapatan: Sektor Utama (pertanian, perikanan, perlombongan — mengeluarkan bahan mentah secara langsung daripada alam semula jadi), Sektor Kedua (pembuatan dan pembinaan — memproses bahan mentah), dan Sektor Ketiga (perkhidmatan seperti kewangan, pelancongan, pendidikan).

Faktor yang Mempengaruhi Pendapatan Individu

Pendapatan individu dipengaruhi oleh: kemahiran (kemahiran tinggi = pendapatan tinggi), jaminan kerja, keadaan ekonomi (ekonomi berkembang meningkatkan permintaan buruh dan upah), sektor ekonomi tempat bekerja, dan kelayakan akademik/pengalaman.

Pendapatan Boleh Guna

Pendapatan boleh guna ialah baki pendapatan individu selepas ditolak potongan wajib. Potongan wajib terdiri daripada caruman Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP), caruman PERKESO, zakat (bagi umat Islam), dan cukai pendapatan perseorangan.

Pendapatan Boleh Guna = Jumlah Pendapatan − Potongan Wajib (KWSP + PERKESO + Zakat + Cukai Pendapatan)

Cukai Pendapatan Individu

Cukai pendapatan dikenakan oleh Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN) ke atas individu yang menerima pendapatan melebihi tahap tertentu, mengikut kadar cukai berperingkat (progresif) selepas ditolak pelepasan cukai yang layak dituntut seperti pelepasan individu, perbelanjaan perubatan ibu bapa, dan peralatan sokongan.

Pendapatan Layak Cukai = Jumlah Pendapatan − Pelepasan Cukai yang Layak

Belanjawan Peribadi

Belanjawan peribadi ialah rancangan pendapatan, perbelanjaan dan simpanan individu bagi sesuatu tempoh. Senaraikan pendapatan boleh guna serta komitmen, dahulukan perbelanjaan penting dan semak lebihan untuk simpanan. Perancangan membantu mengawal perbelanjaan mengikut pendapatan; ia tidak menjamin kenaikan pendapatan atau mengawal inflasi negara. Panduan PIDM menghubungkan pendapatan dan komitmen bulanan dengan lebihan tunai untuk simpanan. Sumber: https://www.pidm.gov.my/financial-literacy-bm/calculator-01.html

Contoh soalan

Encik Zaidi menerima gaji RM6 000, elaun pengangkutan RM200, dan elaun perumahan RM800 pada bulan Januari. Potongan wajibnya ialah caruman KWSP RM770.00, caruman PERKESO RM17.50, zakat RM50.00, dan cukai pendapatan RM110.00. Hitung pendapatan boleh guna Encik Zaidi.

• Kira jumlah pendapatan: Gaji (RM6 000) + Elaun pengangkutan (RM200) + Elaun perumahan (RM800) = RM7 000.
• Kira jumlah potongan wajib: KWSP (RM770.00) + PERKESO (RM17.50) + Zakat (RM50.00) + Cukai pendapatan (RM110.00) = RM947.50.
• Pendapatan Boleh Guna = Jumlah Pendapatan − Jumlah Potongan Wajib = RM7 000 − RM947.50.

Pendapatan boleh guna Encik Zaidi ialah RM6 052.50.