Merancang Pengendalian Perniagaan — Nota JomSkor
Bab ini memfokuskan rancangan perniagaan iaitu dokumen bertulis yang menerangkan maklumat perniagaan atau projek yang hendak dijalankan secara menyeluruh dan terperinci, dan juga dikenali sebagai pelan induk perniagaan, kertas kerja atau kertas projek. Murid mempelajari lima kepentingan menyediakan rancangan perniagaan iaitu memberi peluang kepada usahawan menilai projek yang dirancang dengan teliti, merancang keperluan sumber perniagaan (sumber manusia, sumber fizikal dan sumber pembiayaan), menjangka risiko dan masalah yang timbul semasa melaksanakan projek, memberi gambaran sama ada projek berdaya maju atau tidak, serta meyakinkan pihak pelabur atau bank. Rancangan perniagaan turut menjadi rujukan pelbagai pihak berkepentingan iaitu usahawan, pekerja, pembekal, pelanggan serta bakal pelabur atau pemberi pinjaman. Bahagian utama bab ini menghuraikan 12 perkara dalam format rancangan perniagaan iaitu ringkasan eksekutif, pengenalan (tujuan rancangan perniagaan/kertas kerja), latar belakang perniagaan, latar belakang pemilik atau rakan kongsi, kedudukan tapak projek, objektif projek, rancangan pentadbiran, rancangan operasi, rancangan pemasaran, rancangan kewangan, penutup dan lampiran (dokumen sokongan). Akhir sekali, murid menyediakan satu rancangan perniagaan lengkap berpandukan dua contoh dalam buku teks iaitu perniagaan perkhidmatan berbentuk perkongsian yang sedang beroperasi dan perniagaan barangan berbentuk milikan tunggal yang baru mula beroperasi.
Perniagaan · Tingkatan 5
Bab ini memfokuskan rancangan perniagaan iaitu dokumen bertulis yang menerangkan maklumat perniagaan atau projek yang hendak dijalankan secara menyeluruh dan terperinci, dan juga dikenali sebagai pelan induk perniagaan, kertas kerja atau kertas projek. Murid mempelajari lima kepentingan menyediakan rancangan perniagaan iaitu memberi peluang kepada usahawan menilai projek yang dirancang dengan teliti, merancang keperluan sumber perniagaan (sumber manusia, sumber fizikal dan sumber pembiayaan), menjangka risiko dan masalah yang timbul semasa melaksanakan projek, memberi gambaran sama ada projek berdaya maju atau tidak, serta meyakinkan pihak pelabur atau bank. Rancangan perniagaan turut menjadi rujukan pelbagai pihak berkepentingan iaitu usahawan, pekerja, pembekal, pelanggan serta bakal pelabur atau pemberi pinjaman. Bahagian utama bab ini menghuraikan 12 perkara dalam format rancangan perniagaan iaitu ringkasan eksekutif, pengenalan (tujuan rancangan perniagaan/kertas kerja), latar belakang perniagaan, latar belakang pemilik atau rakan kongsi, kedudukan tapak projek, objektif projek, rancangan pentadbiran, rancangan operasi, rancangan pemasaran, rancangan kewangan, penutup dan lampiran (dokumen sokongan). Akhir sekali, murid menyediakan satu rancangan perniagaan lengkap berpandukan dua contoh dalam buku teks iaitu perniagaan perkhidmatan berbentuk perkongsian yang sedang beroperasi dan perniagaan barangan berbentuk milikan tunggal yang baru mula beroperasi.
Definisi Rancangan Perniagaan
Rancangan perniagaan merupakan dokumen bertulis yang menerangkan maklumat perniagaan atau projek yang hendak dijalankan secara menyeluruh dan terperinci. Ia juga dikenali sebagai pelan induk perniagaan, kertas kerja atau kertas projek. Usahawan menggunakan rancangan perniagaan sebagai panduan untuk mengurus perniagaan dan meyakinkan pihak berkepentingan yang lain. Penyediaan rancangan perniagaan yang terancang akan membantu usahawan mengembangkan perniagaan dan mampu membawa perniagaan menuju matlamat dan sasaran perniagaan.
Rancangan perniagaan = dokumen bertulis + maklumat perniagaan/projek + menyeluruh dan terperinci
Kepentingan Menyediakan Rancangan Perniagaan (5 Perkara)
Rancangan perniagaan membolehkan usahawan menganalisis semua aspek perniagaan dan menyediakan strategi yang berkesan untuk menangani ketidakpastian yang mungkin berlaku. (1) Memberi peluang kepada usahawan menilai projek yang dirancang dengan teliti - kesilapan ketika menguruskan perniagaan dapat dikurangkan kerana rancangan perniagaan dijadikan garis panduan dalam hala tuju pengurusan perniagaan. (2) Merancang keperluan sumber perniagaan seperti sumber manusia, sumber fizikal dan sumber pembiayaan supaya perniagaan beroperasi dengan lebih sistematik dan jelas. (3) Menjangka risiko dan masalah yang timbul semasa melaksanakan projek seperti kekurangan modal dan pemilihan lokasi yang tidak strategik. (4) Memberi gambaran sama ada projek yang dirancang berdaya maju atau tidak, lalu meyakinkan pelabur, bank dan pihak berkepentingan untuk pelaburan atau pembiayaan. (5) Meyakinkan pihak pelabur atau bank - kemampuan perniagaan menjelaskan segala hutang ditunjukkan melalui kos yang terlibat dan kadar keuntungan yang diperoleh.
Nilai projek + Rancang sumber + Jangka risiko + Gambaran berdaya maju + Yakinkan pelabur/bank
Pihak Berkepentingan dan Tujuan Rancangan Perniagaan
Pihak yang berkepentingan terhadap rancangan perniagaan ialah usahawan, pekerja, pembekal, pelanggan serta bakal pelabur atau pemberi pinjaman. Tujuan rancangan perniagaan ialah memohon pinjaman, merancang pelaksanaan perniagaan, memberi keyakinan kepada bank untuk membiayai kos pelaksanaan perniagaan, dan meyakinkan pihak pembekal untuk memberi kemudahan kredit atas barangan yang dibekalkan. Usahawan menyediakan rancangan perniagaan untuk mendapatkan pinjaman daripada sumber pembiayaan luaran serta untuk merancang perniagaan yang diusahakan, dan ini secara tidak langsung membolehkan usahawan meramal keupayaan perniagaan.
Pihak: Usahawan + Pekerja + Pembekal + Pelanggan + Bakal pelabur/pemberi pinjaman | Tujuan: Pinjaman + Merancang pelaksanaan + Yakinkan bank + Yakinkan pembekal beri kredit
Format Rancangan Perniagaan (12 Bahagian)
Rancangan perniagaan yang baik dapat meyakinkan usahawan dan pihak berkepentingan terhadap perniagaan tersebut. Terdapat 12 perkara penting dalam format rancangan perniagaan mengikut urutan di atas. Ringkasan eksekutif memberi gambaran ringkas yang spesifik berkenaan keseluruhan perniagaan dan mengandungi maklumat pemilik, modal permulaan, nama perniagaan, alamat perniagaan, bentuk perniagaan, kegiatan utama produk atau perkhidmatan serta nombor pendaftaran perniagaan atau nombor lesen perniagaan. Penutup merupakan rumusan dan cadangan terhadap perniagaan yang ingin dijalankan. Lampiran mengandungi dokumen sokongan seperti contoh gambar produk, sijil perakuan pendaftaran perniagaan, lesen perniagaan, peta lokasi, kad perniagaan dan gambar kedai.
1 Ringkasan eksekutif -> 2 Pengenalan (tujuan) -> 3 Latar belakang perniagaan -> 4 Latar belakang pemilik/rakan kongsi -> 5 Kedudukan tapak projek -> 6 Objektif projek -> 7 Rancangan pentadbiran -> 8 Rancangan operasi -> 9 Rancangan pemasaran -> 10 Rancangan kewangan -> 11 Penutup -> 12 Lampiran
Latar Belakang Perniagaan dan Latar Belakang Pemilik/Rakan Kongsi
Latar belakang perniagaan membentangkan maklumat asas berkenaan perniagaan yang dicadangkan atau yang sedang beroperasi, dan lebih mudah jika disediakan dalam bentuk rajah dan jadual. Soalan panduan termasuk apakah nama dan nombor perhubungan perniagaan, di manakah lokasi perniagaan, apakah bentuk pemilikan (milikan tunggal, perkongsian atau syarikat), perniagaan barangan atau perkhidmatan, bilakah tarikh mula beroperasi, bilakah mendapat lesen perniagaan, apakah nombor pendaftaran, berapakah modal permulaan, apakah sumber pembiayaan, serta nama dan nombor akaun bank perniagaan. Bahagian latar belakang pemilik atau rakan kongsi pula menyenaraikan butir-butir peribadi pemilik atau rakan kongsi, dan maklumat latar belakang rakan kongsi disediakan mengikut bilangan rakan kongsi.
Latar belakang perniagaan = nama, alamat, telefon/faksimili, bentuk, kegiatan utama, tarikh mula, tarikh & nombor pendaftaran, modal permulaan, sumber pembiayaan, nama & nombor akaun bank | Latar belakang pemilik = nama penuh, no. kad pengenalan, tarikh lahir/umur, alamat tetap, no. telefon, kelulusan akademik, status perkahwinan, pengalaman, kemahiran
Kedudukan Tapak Projek dan Objektif Projek
Kedudukan tapak projek merupakan lakaran atau pelan yang menunjukkan kedudukan atau lokasi tapak perniagaan sebenar atau yang dicadangkan. Objektif projek mengandungi tiga maklumat. Sasaran jualan ialah anggaran jualan perniagaan dalam tempoh masa tertentu berdasarkan jumlah pelanggan yang disasarkan, dan membantu usahawan mencapai sasaran keuntungan. Sasaran untung ialah anggaran keuntungan atau pulangan yang bakal diterima perniagaan setelah ditolak kos operasi dan pengurusan perniagaan; untuk memperoleh untung yang tinggi usahawan perlu meminimumkan kos perbelanjaan dan memastikan sasaran untung melepasi titik pulang modal. Sasaran pelanggan merujuk kepada kumpulan sasaran yang dikenal pasti akan menggunakan produk atau perkhidmatan yang ditawarkan; aspek pesaing perlu diambil kira kerana ia membantu strategi pemasaran untuk menghebahkan produk kepada pelanggan.
Tapak projek = lakaran/pelan lokasi | Objektif projek = Sasaran jualan + Sasaran untung + Sasaran pelanggan
Rancangan Pentadbiran
Rancangan pentadbiran mengandungi maklumat mengenai tenaga kerja dan kos perbelanjaan yang terlibat di bahagian pentadbiran perniagaan. Empat perkara yang terkandung ialah menyediakan carta organisasi perniagaan, menyediakan spesifikasi tugas mengikut jawatan, menyediakan jadual imbuhan atau gaji serta insentif yang diberikan, dan menyediakan senarai keperluan pejabat. Jadual gaji mengambil kira gaji, caruman KWSP dan PERKESO bagi setiap jawatan. Insentif pekerja seperti cuti tahunan, cuti sakit, cuti bersalin, bonus tahunan dan kos perubatan diperuntukkan bagi menghargai jasa pekerja: cuti tahunan diberikan tidak termasuk cuti umum dan gaji ditolak berdasarkan gaji sehari jika cuti melebihi peruntukan, manakala cuti sakit diberikan setelah mendapat kelulusan doktor berdaftar yang dilantik dan gaji tetap dibayar. Senarai keperluan pejabat seperti kelengkapan perabot, peralatan dan bekalan pejabat perlu disenaraikan supaya kos di bahagian pentadbiran dapat dikenal pasti dan direkodkan.
Carta organisasi + Spesifikasi tugas mengikut jawatan + Jadual imbuhan/gaji dan insentif + Senarai keperluan pejabat
Rancangan Operasi
Rancangan operasi merangkumi enam keperluan operasi perniagaan. Carta aliran proses menunjukkan langkah-langkah utama dalam proses pengeluaran sesuatu produk atau perkhidmatan mengikut urutannya. Keperluan bahan mentah perlu disenaraikan untuk mengelakkan pembaziran, dan keperluan peruntukan perbelanjaan kebiasaannya dijangka bertambah sebanyak 5 peratus setahun disebabkan faktor penambahan saiz pasaran atau kenaikan harga bahan mentah. Senarai mesin dan peralatan merangkumi mesin sedia ada di premis serta mesin dan peralatan baharu yang diperlukan. Susun atur ruang operasi disediakan melalui pelan ruang operasi dan berbeza mengikut jenis dan skala perniagaan. Perbelanjaan operasi perniagaan disenaraikan dan boleh diasingkan mengikut kategori sama ada perbelanjaan aset atau perbelanjaan bulanan. Pembahagian tugas disediakan mengikut jawatan atau tugasan untuk bahagian operasi perniagaan.
Carta aliran proses + Keperluan bahan mentah + Senarai mesin & peralatan + Susun atur ruang operasi + Perbelanjaan operasi + Pembahagian tugas
Rancangan Pemasaran dan Rancangan Kewangan
Rancangan pemasaran menghuraikan aktiviti perniagaan untuk memasarkan produk dan perkhidmatan, dan disediakan dengan mengambil kira maklumat pesaing, keperluan pelanggan, campuran pemasaran serta potensi untuk meluaskan perniagaan. Pemasaran ialah aktiviti perniagaan yang dilakukan untuk menyalurkan produk atau perkhidmatan daripada pengeluar kepada pengguna akhir. Rancangan kewangan pula disediakan dengan mengambil kira kos atau modal memulakan projek, sumber pembiayaan dan pelan pembayaran balik pinjaman; rancangan kewangan yang lengkap dan terurus merupakan elemen penting sebagai rujukan kepada pihak luar dalam memberikan pinjaman dan menarik pelaburan. Penyata aliran tunai perlu disediakan mengikut bulanan atau tahunan. Proforma Penyata Aliran Tunai menunjukkan jangkaan kedudukan wang tunai bagi satu tempoh masa tertentu, disediakan berdasarkan anggaran mengikut penerimaan dan kos perbelanjaan semasa atau sebenar, dan membolehkan usahawan menilai serta merancang keperluan tunai perniagaan terutamanya dalam memperoleh pinjaman dan keupayaan pembayaran balik pinjaman.
Pemasaran = Maklumat pesaing + Keperluan pelanggan + Campuran pemasaran + Potensi meluaskan perniagaan | Kewangan = Kos/modal projek + Sumber pembiayaan + Pelan bayaran balik pinjaman -> Proforma Penyata Aliran Tunai
Contoh soalan
Berikan definisi rancangan perniagaan dan nyatakan nama lain bagi rancangan perniagaan.
- Rancangan perniagaan merupakan dokumen bertulis yang menerangkan maklumat perniagaan atau projek yang hendak dijalankan secara menyeluruh dan terperinci.
- Rancangan perniagaan juga dikenali sebagai pelan induk perniagaan.
- Rancangan perniagaan juga dikenali sebagai kertas kerja.
- Rancangan perniagaan juga dikenali sebagai kertas projek.
Contoh soalan
Jelaskan lima kepentingan menyediakan rancangan perniagaan kepada usahawan.
- Memberi peluang kepada usahawan menilai projek yang dirancang dengan teliti kerana rancangan perniagaan dijadikan garis panduan dalam hala tuju pengurusan perniagaan, lalu mengurangkan kesilapan ketika menguruskan perniagaan.
- Merancang keperluan sumber perniagaan iaitu sumber manusia, sumber fizikal dan sumber pembiayaan supaya perniagaan dapat beroperasi dengan lebih sistematik dan lebih jelas.
- Menjangka risiko dan masalah yang timbul semasa melaksanakan projek perniagaan seperti kekurangan modal dan pemilihan lokasi yang tidak strategik supaya usahawan dapat berusaha menangani risiko tersebut.
- Memberi gambaran sama ada projek yang dirancang berdaya maju atau tidak, seterusnya membantu meyakinkan pelabur, bank dan pihak berkepentingan untuk pelaburan atau pembiayaan.
- Meyakinkan pihak pelabur atau bank kerana kemampuan perniagaan menjelaskan segala hutang dapat ditunjukkan melalui kos yang terlibat dan kadar keuntungan yang diperoleh.
Contoh soalan
Senaraikan enam perkara pertama dalam format rancangan perniagaan mengikut urutan yang betul.
- Ringkasan eksekutif.
- Pengenalan (tujuan rancangan perniagaan atau kertas kerja).
- Latar belakang perniagaan.
- Latar belakang pemilik atau rakan kongsi.
- Kedudukan tapak projek.
- Objektif projek.
Contoh soalan
Objektif projek dalam rancangan perniagaan mengandungi tiga sasaran. Huraikan ketiga-tiga sasaran tersebut.
- Sasaran jualan merupakan anggaran jualan perniagaan dalam tempoh masa tertentu.
- Usahawan perlu menentukan anggaran jualan sesuatu produk atau perkhidmatan berdasarkan jumlah pelanggan yang disasarkan, dan sasaran jualan membantu usahawan mencapai sasaran keuntungan.
- Sasaran untung merupakan anggaran keuntungan atau pulangan yang bakal diterima perniagaan setelah ditolak kos operasi dan pengurusan perniagaan.
- Bagi memperoleh untung yang tinggi, usahawan perlu meminimumkan kos perbelanjaan perniagaan dan memastikan sasaran untung melepasi titik pulang modal.
- Sasaran pelanggan merujuk kepada kumpulan sasaran yang dikenal pasti akan menggunakan produk atau perkhidmatan yang ditawarkan oleh perniagaan.
- Aspek pesaing perlu diambil kira kerana ia membantu strategi pemasaran yang akan diambil bagi menghebahkan produk atau perkhidmatan perniagaan kepada pelanggan.
Contoh soalan
Cik Hafizah ingin memohon pinjaman bank untuk membeli mesin bagi perniagaan keknya. (a) Nyatakan bahagian rancangan perniagaan yang perlu disediakan untuk menunjukkan keupayaan membayar balik pinjaman. (b) Terangkan tiga kegunaan Proforma Penyata Aliran Tunai.
- (a) Rancangan kewangan, yang disediakan dengan mengambil kira kos atau modal memulakan projek, sumber pembiayaan dan pelan pembayaran balik pinjaman.
- (b) Proforma Penyata Aliran Tunai menunjukkan jangkaan kedudukan wang tunai bagi satu tempoh masa tertentu.
- (b) Ia disediakan berdasarkan anggaran yang dibuat mengikut penerimaan dan kos perbelanjaan semasa atau sebenar.
- (b) Ia membolehkan usahawan menilai dan merancang keperluan tunai perniagaan terutamanya dalam memperoleh pinjaman dan keupayaan pembayaran balik pinjaman.
- (b) Penyata aliran tunai perlu disediakan mengikut bulanan atau tahunan.
- Mengelirukan rancangan PENTADBIRAN dengan rancangan OPERASI. Rancangan pentadbiran = carta organisasi, spesifikasi tugas, jadual gaji/insentif dan senarai keperluan pejabat; rancangan operasi = carta aliran proses, bahan mentah, mesin dan peralatan, susun atur ruang operasi, perbelanjaan operasi dan pembahagian tugas bahagian operasi.
- Tersilap urutan 12 bahagian format rancangan perniagaan. Ingat urutan tepat: ringkasan eksekutif, pengenalan (tujuan), latar belakang perniagaan, latar belakang pemilik/rakan kongsi, kedudukan tapak projek, objektif projek, rancangan pentadbiran, rancangan operasi, rancangan pemasaran, rancangan kewangan, penutup, lampiran.
- Menyangka nama lain rancangan perniagaan termasuk kertas laporan atau pelan bangunan. Nama lain yang betul hanyalah pelan induk perniagaan, kertas kerja dan kertas projek.
- Mencampuradukkan tujuan rancangan perniagaan (memohon pinjaman, merancang pelaksanaan perniagaan, memberi keyakinan kepada bank, meyakinkan pembekal memberi kemudahan kredit) dengan kepentingannya (menilai projek, merancang sumber, menjangka risiko, gambaran berdaya maju, meyakinkan pelabur atau bank).
- Menyenaraikan perbelanjaan aset dan perbelanjaan bulanan dalam lajur yang salah. Mesin dan peralatan seperti mesin pengadun dan ketuhar ialah perbelanjaan ASET; bahan mentah, gaji, KWSP, PERKESO dan belanja utiliti ialah perbelanjaan BULANAN.
- Menulis objektif projek tanpa ketiga-tiga sasaran. Objektif projek mesti merangkumi sasaran jualan, sasaran untung DAN sasaran pelanggan; jawapan yang hanya menyebut jualan tidak mendapat markah penuh.
- Gunakan mnemonik urutan format 12 bahagian dan latih menulisnya daripada ingatan. Soalan struktur sering meminta anda menyusun atau melengkapkan bahagian yang tertinggal dalam rajah format rancangan perniagaan.
- Bagi soalan kepentingan rancangan perniagaan, jangan hanya nyatakan tajuk seperti Menjangka risiko. Tambah huraian dan contoh daripada buku teks seperti kekurangan modal dan pemilihan lokasi yang tidak strategik supaya markah huraian diperoleh.
- Kenal pasti bahagian rancangan perniagaan daripada petunjuk dalam soalan: carta organisasi dan jadual gaji menunjukkan rancangan pentadbiran, carta aliran proses menunjukkan rancangan operasi, Proforma Penyata Aliran Tunai menunjukkan rancangan kewangan, manakala maklumat pesaing dan campuran pemasaran menunjukkan rancangan pemasaran.
- Ingat angka penting daripada bab ini: 12 bahagian format rancangan perniagaan, 5 kepentingan menyediakan rancangan perniagaan, 3 sasaran dalam objektif projek, dan anggaran penambahan peruntukan bahan mentah sebanyak 5 peratus setahun.
- Untuk soalan KBAT yang memberikan situasi usahawan memohon pinjaman, struktur jawapan: nyatakan bahagian rancangan perniagaan yang berkaitan, terangkan fungsinya, kemudian kaitkan dengan keyakinan pihak bank atau pelabur terhadap keupayaan membayar balik pinjaman.
- Bagi soalan menyediakan rancangan perniagaan, kenal pasti dahulu kegiatan utama (barangan atau perkhidmatan), bentuk perniagaan (milikan tunggal atau perkongsian) dan status (baru mula atau sedang beroperasi) kerana ketiga-tiganya menentukan isi kandungan setiap bahagian.
- Rancangan perniagaan
- Pelan induk perniagaan
- Kertas kerja
- Kertas projek
- Pihak berkepentingan
- Ringkasan eksekutif
- Latar belakang perniagaan
- Kedudukan tapak projek
- Objektif projek
- Sasaran jualan
- Sasaran untung
- Sasaran pelanggan
- Titik pulang modal
- Rancangan pentadbiran
- Carta organisasi
- Rancangan operasi
- Carta aliran proses
- Rancangan pemasaran
- Rancangan kewangan
- Proforma Penyata Aliran Tunai