Penyata Kewangan Perniagaan — Nota JomSkor

Bab ini menerangkan penyata kewangan sebagai rekod formal kegiatan kewangan perniagaan yang menunjukkan kedudukan kewangan dan prestasi perniagaan bagi suatu tempoh tertentu. Murid mempelajari tiga jenis penyata kewangan iaitu Penyata Pendapatan (akaun perdagangan dan akaun untung rugi), Kunci Kira-kira (penyata kedudukan kewangan yang menunjukkan aset, liabiliti dan ekuiti pemilik) serta Penyata Aliran Tunai (penerimaan, pembayaran dan baki tunai). Bab ini turut mengenal pasti setiap butiran dalam penyata kewangan (jualan bersih, kos jualan, belian bersih, kos belian, untung kasar, untung bersih, aset semasa/bukan semasa, liabiliti semasa/bukan semasa, ambilan, baki b/b dan baki h/b), membezakan kos tetap dengan kos berubah, serta memperkenalkan Titik Pulang Modal (TPM). Selain itu, murid menghuraikan pihak berkepentingan terhadap penyata kewangan (pemegang saham/pemilik, pelabur, pihak pengurusan, pemiutang dan pembiaya/institusi kewangan), menganalisis kegunaan penyata kewangan terhadap operasi kewangan perniagaan, mentafsir penyata kewangan menggunakan Nisbah Asas (nisbah untung, nisbah kecairan dan nisbah kecekapan), dan akhirnya membuat justifikasi kedudukan kewangan sesebuah perniagaan berdasarkan peratusan nisbah-nisbah tersebut.

Perniagaan · Tingkatan 5

Bab ini menerangkan penyata kewangan sebagai rekod formal kegiatan kewangan perniagaan yang menunjukkan kedudukan kewangan dan prestasi perniagaan bagi suatu tempoh tertentu. Murid mempelajari tiga jenis penyata kewangan iaitu Penyata Pendapatan (akaun perdagangan dan akaun untung rugi), Kunci Kira-kira (penyata kedudukan kewangan yang menunjukkan aset, liabiliti dan ekuiti pemilik) serta Penyata Aliran Tunai (penerimaan, pembayaran dan baki tunai). Bab ini turut mengenal pasti setiap butiran dalam penyata kewangan (jualan bersih, kos jualan, belian bersih, kos belian, untung kasar, untung bersih, aset semasa/bukan semasa, liabiliti semasa/bukan semasa, ambilan, baki b/b dan baki h/b), membezakan kos tetap dengan kos berubah, serta memperkenalkan Titik Pulang Modal (TPM). Selain itu, murid menghuraikan pihak berkepentingan terhadap penyata kewangan (pemegang saham/pemilik, pelabur, pihak pengurusan, pemiutang dan pembiaya/institusi kewangan), menganalisis kegunaan penyata kewangan terhadap operasi kewangan perniagaan, mentafsir penyata kewangan menggunakan Nisbah Asas (nisbah untung, nisbah kecairan dan nisbah kecekapan), dan akhirnya membuat justifikasi kedudukan kewangan sesebuah perniagaan berdasarkan peratusan nisbah-nisbah tersebut.

Definisi dan Tiga Jenis Penyata Kewangan

Penyata kewangan merupakan satu bentuk laporan yang menunjukkan kedudukan kewangan sesebuah perniagaan bagi suatu tempoh tertentu, mengandungi maklumat keuntungan atau kerugian serta kedudukan nilai aset, liabiliti dan ekuiti. Penyata Pendapatan terdiri daripada akaun perdagangan (jualan bersih dan kos jualan) dan akaun untung rugi (hasil dan belanja). Kunci Kira-kira menunjukkan harta dan hutang perniagaan. Penyata Aliran Tunai menunjukkan punca perolehan dan penggunaan dana/tunai bagi suatu tempoh tertentu, khususnya kegiatan operasi, pelaburan dan kewangan.

Penyata Kewangan = Penyata Pendapatan + Kunci Kira-kira + Penyata Aliran Tunai

Jualan Bersih dan Belian Bersih

Jualan bersih ialah jumlah jualan barangan dan perkhidmatan ditolak dengan pulangan jualan. Pulangan jualan merujuk kepada barangan dan perkhidmatan yang dipulang kembali oleh pengguna kepada perniagaan. Belian bersih pula ialah jumlah perbezaan antara jumlah belian dengan pulangan belian, iaitu barangan yang dipulangkan kembali kepada pembekal. Contoh XYZ Enterprise: Jualan RM210,000 - Pulangan Jualan RM8,000 = Jualan Bersih RM202,000; Belian RM110,000 - Pulangan Belian RM3,000 = Belian Bersih RM107,000.

$\text{Jualan Bersih} = \text{Jualan} - \text{Pulangan Jualan}$ ; $\text{Belian Bersih} = \text{Belian} - \text{Pulangan Belian}$

Kos Belian dan Kos Jualan

Kos belian ialah jumlah kos barang yang dibeli setelah ditolak pulangan belian dan ditambah belanja atas belian yang melibatkan angkutan masuk, upah atas belian, insurans atas belian dan duti import. Kos jualan merupakan kos dan belanja untuk membeli barang niaga, melibatkan inventori, belian, pulangan belian dan angkutan masuk. Dalam Penyata Pendapatan: Kos Barang untuk Dijual = Inventori Awal + Kos Belian, dan Kos Jualan = Kos Barang untuk Dijual - Inventori Akhir.

$\text{Kos Belian} = \text{Belian} - \text{Pulangan Belian} + \text{Belanja atas Belian}$

Untung Kasar dan Untung Bersih

Untung kasar merupakan jumlah untung yang diperoleh selepas mengambil kira belanja dan hasil yang berkaitan dengan aktiviti utama perniagaan. Untung bersih pula berlaku apabila jumlah pendapatan (hasil) melebihi jumlah perbelanjaan (kos) dalam sesuatu tempoh perakaunan. Belanja merupakan kos yang dibayar dalam perniagaan seperti bayaran insurans, gaji dan sewa bangunan. Contoh XYZ Enterprise: Untung Kasar = RM202,000 - RM115,000 = RM87,000; Untung Bersih = RM87,000 + RM8,550 (komisen diterima dan faedah simpanan) - RM21,600 (sewa, insurans dan gaji) = RM73,950.

$\text{Untung Kasar} = \text{Jualan Bersih} - \text{Kos Jualan}$ ; $\text{Untung Bersih} = \text{Untung Kasar} + \text{Hasil} - \text{Belanja}$

Struktur Kunci Kira-kira dan Modal Akhir

Aset bukan semasa mempunyai tempoh hayat penggunaan melebihi setahun kewangan dan tahap kecairan rendah (contoh: kenderaan, mesin, kelengkapan pejabat). Aset semasa bersifat tidak tahan lama, tempoh penggunaan kurang setahun dan kecairan tinggi (contoh: inventori, tunai di tangan, deposit semasa, akaun belum terima). Liabiliti semasa ialah hutang jangka pendek (akaun belum bayar, overdraf bank); liabiliti bukan semasa ialah hutang jangka panjang melebihi satu tahun kewangan (pinjaman bank, gadai janji, pinjaman kerajaan). Ambilan bermaksud pemilik mengambil aset perniagaan (barang atau tunai) untuk kegunaan peribadi. Contoh XYZ Enterprise: jumlah aset RM224,900 sama dengan modal akhir RM122,950 campur pinjaman bank RM90,000 dan pemiutang RM11,950.

$\text{Jumlah Aset} = \text{Ekuiti Pemilik} + \text{Liabiliti}$ ; $\text{Modal Akhir} = \text{Modal Awal} + \text{Untung Bersih} - \text{Ambilan}$

Penyata Aliran Tunai

Baki b/b ialah jumlah tunai atau simpanan yang dimiliki perniagaan dalam bank atau di tangan pada permulaan tempoh (contoh: modal permulaan, terbitan saham). Penerimaan ialah jumlah pendapatan dan sumber wang yang diterima dalam bulan tertentu (jualan tunai, pinjaman, penerimaan daripada penghutang). Pembayaran ialah jumlah perbelanjaan yang dibayar dalam bulan tertentu (kos jualan, gaji, faedah, sewa). Lebihan berlaku apabila jumlah penerimaan melebihi jumlah pembayaran, manakala kurangan berlaku apabila jumlah pembayaran melebihi jumlah penerimaan. Baki h/b ialah jumlah keseluruhan tunai di tangan dan di bank pada akhir tempoh.

$\text{Baki h/b} = (\text{Baki b/b} + \text{Jumlah Penerimaan}) - \text{Jumlah Pembayaran}$

Kos Tetap, Kos Berubah dan Titik Pulang Modal (TPM)

Belanjawan kos ialah satu rancangan perbelanjaan yang menunjukkan kos pengeluaran untuk tempoh tertentu. Kos tetap ialah kos yang tidak berubah mengikut perubahan tingkat pengeluaran - jumlahnya sentiasa sama walaupun pengeluaran bertambah atau berkurangan (contoh: sewa, insurans, bayaran balik pinjaman). Kos berubah ialah kos yang berubah mengikut tingkat pengeluaran (contoh: kos bahan mentah, kos buruh langsung seperti upah, gaji dan duti atas bahan mentah). TPM ialah satu tahap kuantiti pengeluaran apabila jumlah hasil jualan sama dengan jumlah kos, iaitu tahap minimum jualan supaya perniagaan tidak mengalami kerugian. Pengeluaran kurang daripada TPM menyebabkan kerugian; pengeluaran melebihi TPM memberi keuntungan.

TPM: Jumlah Hasil Jualan = Jumlah Kos (tiada untung, tiada rugi)

Analisis Nisbah Untung

Analisis nisbah untung digunakan untuk mengukur kadar untung atau pulangan yang diperoleh perniagaan. Margin untung kasar dan margin untung bersih mengukur keuntungan setiap ringgit jualan bersih - semakin tinggi margin untung kasar semakin baik kedudukan syarikat, manakala margin untung bersih yang tinggi menunjukkan kecekapan pengurusan operasi. Peratusan untung tokokan menunjukkan keberkesanan perniagaan mengawal harga jualan dan kos untuk memaksimumkan keuntungan. Peratusan pulangan atas modal mengukur pulangan atas setiap ringgit modal yang dilabur; nilai peratusan yang tinggi menunjukkan pelaburan yang baik.

$\%\text{Margin Untung Kasar} = \dfrac{\text{Untung Kasar}}{\text{Jualan Bersih}} \times 100\%$ ; $\%\text{Margin Untung Bersih} = \dfrac{\text{Untung Bersih}}{\text{Jualan Bersih}} \times 100\%$ ; $\%\text{Untung Tokokan} = \dfrac{\text{Untung Kasar}}{\text{Kos Jualan}} \times 100\%$ ; $\%\text{Pulangan atas Modal} = \dfrac{\text{Untung Bersih}}{\text{Modal Awal}} \times 100\%$

Analisis Nisbah Kecairan dan Nisbah Kecekapan

Kecairan merujuk kepada keupayaan menukar aset ke dalam bentuk tunai untuk tempoh yang singkat tanpa menjejaskan nilai aset. Nisbah semasa mengukur kemampuan syarikat membayar pinjaman jangka pendek menggunakan aset semasa. Nisbah kecekapan menentukan kecekapan pihak pengurusan mengendalikan stok untuk menjana keuntungan, terdiri daripada pusing ganti stok dan pusing ganti aset. Kadar pusing ganti stok menunjukkan hubungan antara kos jualan dengan stok purata dan menggambarkan kekerapan pusingan stok dalam setahun. Pusing ganti aset menunjukkan kecekapan perniagaan menggunakan aset untuk menjana jualan - nisbah yang semakin tinggi adalah lebih baik. Jumlah aset merujuk kepada jumlah aset semasa dan aset bukan semasa.

$\text{Nisbah Semasa} = \dfrac{\text{Aset Semasa}}{\text{Liabiliti Semasa}}$ ; $\text{Pusing Ganti Stok} = \dfrac{\text{Kos Jualan Barangan}}{\text{Stok Purata}}$ ; $\text{Stok Purata} = \dfrac{\text{Stok Awal} + \text{Stok Akhir}}{2}$ ; $\text{Pusing Ganti Aset} = \dfrac{\text{Jualan Bersih}}{\text{Jumlah Aset}}$

Contoh soalan

Penyata Pendapatan XYZ Enterprise bagi tahun berakhir 31 Disember 2016 menunjukkan maklumat berikut: Jualan RM210,000; Pulangan Jualan RM8,000; Inventori Awal RM50,000; Belian RM110,000; Pulangan Belian RM3,000; Angkutan Masuk RM2,600; Upah atas Belian RM5,000; Insurans atas Belian RM3,000; Duti Import RM6,400; Inventori Akhir RM59,000. Hitung Jualan Bersih, Kos Belian, Kos Jualan dan Untung Kasar.

Contoh soalan

Berdasarkan Penyata Pendapatan XYZ Enterprise, untung kasar ialah RM87,000. Hasil yang diterima ialah Komisen Diterima RM6,300 dan Faedah Simpanan RM2,250, manakala belanja ialah Sewa RM9,000, Insurans RM2,100 dan Gaji RM10,500. Modal Awal pemilik ialah RM50,000 dan Ambilan ialah RM1,000. Hitung Untung Bersih dan Modal Akhir.

Contoh soalan

Penyata Aliran Tunai MyVision Enterprise bagi tiga bulan berakhir 31 Dis menunjukkan: Baki b/b Okt RM100,000. Penerimaan Okt - Jualan Tunai RM80,000, Pinjaman RM10,000. Pembayaran Okt - Bahan Mentah RM40,000, Gaji C, Sewa RM2,000, Faedah RM1,520, Pembelian Aset RM20,000, Kos Jualan RM30,000; Jumlah Pembayaran Okt RM100,520. Baki h/b Nov ialah RM96,980 dan Jumlah Penerimaan Nov ialah RM100,000 (termasuk Pinjaman RM20,000). Hitung nilai C, F (Baki h/b Okt), A (Baki b/b Nov) dan B (Jualan Tunai Nov).

Contoh soalan

Syarikat A memperoleh untung kasar RM473,247, untung bersih RM304,084 dan jualan bersih RM567,320. Untuk pengiraan untung tokokan, untung kasar ialah RM141,800 dan kos jualan ialah RM567,320. Untung bersih operasi ialah RM304,082 manakala modal awal ialah RM1,353,807. Hitung empat peratusan nisbah untung bagi Syarikat A.

Contoh soalan

Dua buah syarikat pengeluar susu tepung di Bandar Baru Bangi bagi tahun 2016 mencatatkan: Syarikat A - Aset Semasa RM123,455, Liabiliti Semasa RM123,345; Syarikat B - Aset Semasa RM223,785, Liabiliti Semasa RM112,315. Tentukan nisbah semasa bagi kedua-dua syarikat dan bandingkan prestasi kecairan mereka.

Penyata Pendapatan
Kunci Kira-kira
Penyata Aliran Tunai
Jualan Bersih
Kos Belian
Kos Jualan
Untung Kasar
Untung Bersih
Aset Semasa
Aset Bukan Semasa
Liabiliti Semasa
Liabiliti Bukan Semasa
Ekuiti Pemilik
Ambilan
Baki h/b
Kos Tetap
Kos Berubah
Titik Pulang Modal (TPM)
Nisbah Semasa
Untung Tokokan